Dòng lệnh

Đặc trưng của các hệ điều hành dòng Unix như Ubuntu là giao diện dòng lệnh hết sức linh hoạt. Nếu bạn dùng Ubuntu mà chỉ dùng giao diện đồ họa thì đã bỏ qua rất nhiều rồi.

Để bắt đầu dùng dòng lệnh, bạn bật ứng dụng Terminal lên bằng cách ấn nút biểu tượng Ubuntu ở góc trên bên trái, gõ vào Terminal, hoặc nhấn tổ hợp phím tắt Ctrl + Alt + T. Ngoài ra cũng có thể xem cách bật console bên dưới.

Ở đây bạn sẽ thấy xuất hiện một cửa sổ màu tím đậm, một dòng chữ nhắc và một con trỏ nhấp nháy. Gõ ls (list - lệnh liệt kê file trong thư mục hiện tại) và nhấn Enter, bạn sẽ thấy hiện ra danh sách các tập tin và thư mục ở vị trí hiện tại (thư mục nhà riêng Home, ~/).

Cấu trúc cây thư mục

TODO: To be written

Permission của tập tin

TODO: To be written

Chạy lệnh với quyền root bằng sudo

Mặc định khi cài đặt bình thường thì Ubuntu có hệ thống phân quyền khá chặt. Bạn là người dùng bình thường và chỉ có thể chỉnh sửa các tập tin và thiết lập của chính mình thôi, không chỉnh được của cả hệ thống. Có một người dùng có quyền cao nhất là người dùng root có thể làm được tất cả mọi thứ. Khi cài đặt phần mềm hay thiết lập hệ thống thì ta thỉnh thoảng phải mượn quyền root bằng cách thêm sudo vào đầu lệnh như sau:

# Lệnh này sẽ báo Permission denied vì bạn không có quyền
# xem các file của root
ls /root

# Nhưng thêm sudo thì được.
sudo ls /root

Khi dùng sudo, bạn sẽ được hỏi mật khẩu, cứ gõ vào rồi nhấn Enter. Mật khẩu sẽ không hiển thị theo kiểu dấu sao như thông thường.

Nếu bạn đang tinh chỉnh nhiều thứ một lúc và không muốn phải gõ sudo liên tục thì có thể dùng sudo -i một lần để trở thành root cho cả session:

# Sau khi chạy lệnh này thì shell của bạn sẽ trở thành shell của root
sudo -i

# Lệnh này sẽ tự động chạy với quyền root
gedit /etc/default/grub

Phím tắt

Shell mặc định của Ubuntu là Bash, sử dụng các phím tắt giống với của Emacs:

Phím tắt	Ý nghĩa
Ctrl + Shift + C	Copy
Ctrl + Shift + V	Paste
Ctrl + C	Dừng lệnh đang chạy
Ctrl + D	Thoát terminal (literally là nó gửi một ký tự EOF, nếu bạn học lập trình sẽ hiểu)
Ctrl + A hoặc Home	Về đầu dòng
Ctrl + E hoặc End	Về cuối dòng
Alt + B	Nhảy con trỏ 1 từ về phía trước (từ là các đoạn text phân cách bằng dấu cách), rất tiện để nhảy qua các option của một lệnh dài
Alt + F	Nhảy con trỏ 1 từ về phía sau
Alt + D	Xóa 1 từ đằng sau con trỏ
Alt + Backspace	Xóa 1 từ đằng trước con trỏ
Ctrl + R	Tìm kiếm trong history. Chỉ cần gõ một vài ký tự của một lệnh đã dùng, nhấn Ctrl + R liên tục đến khi tìm thấy đúng lệnh đó rồi Enter để chạy nó.

TODO Viết về console và phân biệt vs terminal