TYMM Öğretim Becerileri

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ne (TYMM) hizalı, Claude için öğretim becerileri. Anthropic + Learning Commons'ın açık kaynak k12-teacher-skills mimarisinin (Apache 2.0) Türk müfredatına uyarlamasıdır.

Temel fark: Learning Commons Knowledge Graph bağlayıcısının yerini, references/kazanimlar/ altındaki statik öğrenme çıktısı dosyaları alır. Beceri, plan üretmeden önce bu dosyaları okumak zorundadır; böylece plan modelin ezberinden değil, doğrulanmış program verisinden üretilir. Veri dosyası bulunmayan sınıf/branşlar için beceri yine çalışır ve plana bir doğrulama uyarısı ekler.

Kimler için ve önemli notlar

Kimler için: TYMM ile çalışan ortaokul (5-8) öğretmenleri. Claude'a (claude.ai ya da Claude Code) bir beceri olarak yüklenir; öğretmenin doğal dildeki isteğiyle ders planı, çalışma kâğıdı, düzeyli test, açık uçlu ortak yazılı veya farklılaştırma paketi üretir.

• ⚠️ Yapay zekâ desteğiyle üretilir; öğretmen incelemesi şarttır. Her belge bu ibareyi taşır. Beceri, çıktıyı üretmeden önce program verisini okur ve teslimden önce kendi kendini denetler, ama bilimsel doğruluğun ve uygunluğun son onayı öğretmenindir.
• 📋 MEB ile resmî bir bağlantısı yoktur. Bağımsız, açık kaynak bir uyarlamadır. "TYMM", "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli" ve program içeriği MEB'e aittir.
• 📚 Kazanım verisi (references/kazanimlar/) kamuya açık resmî MEB öğretim programlarından (tymm.meb.gov.tr) aktarılmıştır; kullanmadan önce güncel resmî kaynakla teyit ediniz. Her dosyanın başında doğrulama durumu bulunur.
• 🚫 Telifli kaynaklar dahil DEĞİLDİR. Ders kitapları, farklılaştırma kitapları ve resmî PDF'ler (sources/) telifi MEB'e ait olduğundan bu depoda yer almaz (.gitignore). Beceri bunlar olmadan da çalışır.
• 📄 Lisans: Apache 2.0 (bkz. LICENSE ve NOTICE). anthropics/ k12-teacher-skills mimarisinin türevidir.

Kapsam (v0.8)

• Dört beceri: tymm-ders-planlama, tymm-baglam-testi, tymm-acik-uclu-sinav, tymm-ders-farklilastirma
• Dört branş: matematik, Türkçe, fen bilimleri, sosyal bilgiler
• Kapsam hedefi: 5-8 ortaokul (5-6-7 TYMM; 8 eski program)
• Doğrulanmış veri: dört branş × 5-6-7. sınıf — resmî tema/ünite sayfalarından birebir (Türkçe'de süreç bileşeni dökümü kaynakta yok)
• Çıktı: A4 baskıya hazır 3 HTML — ders planı, çalışma kağıdı (100 puanlık, KB1/KB2/KB3 kademeli), öğrenme kanıtları (cevap anahtarı + gözlem odakları)

Klasör yapısı

skills/tymm-ders-planlama/
  SKILL.md                     Becerinin tetikleme ve adım talimatları
  references/<brans>.md        Branş pedagojisi (matematik/turkce/fen-bilimleri/sosyal-bilgiler)
  references/konu-anlatimi.md  Etkileşimli konu anlatımı HTML kuralları
  references/mufredat-durumu.md ⚠️ ZORUNLU İLK OKUMA — sınıf/müfredat durumu + sınav türü kuralları
  references/kazanimlar/       Sınıf-branş öğrenme çıktısı verisi (4 branş × 6. sınıf)
  assets/sablon-a4.html        Baskı çıktılarının ortak A4 şablonu
skills/tymm-baglam-testi/
  SKILL.md                     Düzeyli bağlam testi becerisi (3 × 10 soru)
  references/kilavuz-ilkeleri.md    ⚠️ ZORUNLU İLK OKUMA — resmî soru yazım kılavuzu ilkeleri
  references/test-matematik.md      Matematik yanılgı envanteri + bağlam aileleri
  references/test-diger-branslar.md Türkçe/fen/sosyal yanılgı envanteri + bağlam aileleri
skills/tymm-acik-uclu-sinav/
  SKILL.md                     Ortak yazılı: dağılım tablosu + açık uçlu sınav + puanlama anahtarı
skills/tymm-ders-farklilastirma/
  SKILL.md                     Destekleme + Zenginleştirme etkinlik paketleri (resmî desen)
KULLANIM.md                    Öğretmenler için istem rehberi (açık/örtük/kapsam dışı örnekler)
ornekler/                      Denetimden geçmiş referans paketler (sınıfta denenmiş örnek çıktılar)
tools/
  denetim.py                     Otomatik çıktı denetimi (Katman 1 — deterministik)
  pdf_metin_cikar.py + kazanim_uret.py   Kazanım verisi üretim hattı
evals/
  DENETIM.md                     Üç katmanlı denetim yapısı (tetikleme + otomatik + muhakeme)
  tymm-ders-planlama/rubrik-matematik.csv   (14 kriter)
  tymm-baglam-testi/rubrik-matematik.csv    (16 kriter)
  tymm-acik-uclu-sinav/rubrik-matematik.csv (10 kriter)
  tymm-ders-farklilastirma/rubrik-matematik.csv (10 kriter)
  tetikleme/tetikleme-seti.csv              (33 istem — KULLANIM.md ile aynı set)

Kurulum (claude.ai)

1. skills/tymm-ders-planlama/ klasörünü zip'leyin (SKILL.md kökte olacak şekilde).
2. claude.ai → Settings → Capabilities → Skills → Upload skill.
3. Yeni sohbette deneyin: "Yarın 6. sınıfta bölünebilme kurallarını işleyeceğim, plan hazırlar mısın?"

Claude Code kullanıyorsanız klasörü ~/.claude/skills/ altına kopyalamanız yeterlidir.

Öğretmen olarak tek yapmanız gereken budur. Herhangi bir veri veya ayar dosyasına dokunmanıza gerek yoktur — dört branşın 5-6-7. sınıf verisi pakette hazırdır ve kapsam dışı istekler bile (ör. 8. sınıf) doğrulama uyarısıyla üretilir. Aşağıdaki bölüm yalnızca katkı vermek/kapsamı büyütmek isteyenler içindir.

Katkı: kapsamı genişletme (geliştiriciler için)

Bu bölüm öğretmen-kullanıcılar için değildir; skill'i kullanmak için gerekli değildir. Yalnızca projeye yeni sınıf/branş verisi eklemek isteyenler (ör. 8. sınıf ya da İngilizce) içindir:

1. references/kazanimlar/<sinif>-sinif-<brans>.md dosyasını, mevcut dosyanın sonundaki şablona göre oluşturun (tema tablosu + kodlu çıktılar).
2. Yeni branşsa references/<brans>.md pedagoji dosyasını yazın ve SKILL.md'nin Adım 0 branş listesine ekleyin.
3. evals/ altına branş rubriğini ekleyin.

Sürüm notları

• v0.8.1 — Dördüncü beceri: tymm-ders-farklilastirma. Resmî Farklılaştırma Etkinlikleri Öğretmen Kılavuz Kitabı'nın yaklaşımı ve etkinlik deseni beceriye aktarıldı: Destekleme (somut örnek, materyal, görselleştirme, akran/dijital destek — hedef düşürülmeden) ve Zenginleştirme (içerik çerçevesinden uzaklaşmadan derinleştirme). Her paket resmî künyeyi izler: tema/etkinlik adı, amaç, uygulama önerisi, araç gereç, basamaklı öğretmen yönergesi + Ek 1 öğrenci sayfası + Ek 2 değerlendirme. "Üç düzeye ayır" istekleri resmî yapıya çevrilir (destekleme + ana materyal + zenginleştirme); "kolay/orta/zor" dili kullanılmaz. Desteklemede yanılgı envanterinden en az bir yaygın hata etkinlik içinde önlenir. 10 kriterlik rubrik (F01-F10); tetikleme setine F01-F04 eklendi, K04 yenilendi.

• v0.8.0 — Üçüncü beceri: tymm-acik-uclu-sinav. MEB yönetmeliğine uygun ortak yazılı paketi üretir: konu soru dağılım tablosu (sınav öncesi öğrenciyle paylaşılır) + açık uçlu/kısa cevaplı sınav kağıdı + dereceli puanlama anahtarı (örnek yanıtlar, süreç bileşenine bağlı kısmi puan basamakları, yanılgı envanterinden yaygın hata satırları). Bağlam kurgulama/işlevsellik/bilişsel yük ilkelerini kilavuz-ilkeleri.md'den, veriyi ortak kazanimlar/ katmanından, kapsamı tema-sirasi.md'den alır. tymm-baglam-testi ve mufredat-durumu.md ortak yazılı isteklerini artık bu beceriye yönlendirir. 10 kriterlik rubrik (Y01-Y10) ve tetikleme setine A01-A02 + güncellenen S01 eklendi.

• v0.7.4 — Tema işleniş sırası. MEB taslak çerçeve yıllık planları (xlsx) ayrıştırılarak tymm-ders-planlama/references/tema-sirasi.md eklendi: 5-6. sınıf × dört branş için hafta → tema tabloları (geçiş haftaları işaretli). Kritik bulgu: işleniş sırası tema numarasını izlemiyor (ör. matematik 5 yıla Tema 3 ile başlıyor; matematik 6 dördüncü haftada Tema 5'e geçiyor). Karışık tekrar kağıdı ve dönem tarama testi "önceki çıktılar"ı artık bu sıradan seçiyor; iki SKILL.md de dosyaya bağlandı. 7. sınıf sırası kaynakta yok (2025-26'da eski programdaydı): resmî numara sırası varsayılıp belgeye teyit notu düşülüyor.

• v0.7.3 — Veri katmanı tamamlandı: dört branş × 5-6-7. sınıf. 57 resmî tema/ünite/öğrenme alanı sayfası (tymm.meb.gov.tr PDF'leri) ayrıştırılarak 9 kazanım dosyası üretildi/yeniden kuruldu:

  • Fen 5/6/7: tüm üniteler, süreç bileşenleriyle (28/36/36 çıktı) — önceki kısmi dosyaların (5: Ü1-3, 6: Ü1-4) yerini tam sürüm aldı.
  • Sosyal 5/6/7: tüm öğrenme alanları, süreç bileşenleriyle (19/18/17 çıktı) — doğrulanmamış 6. sınıf dosyası değiştirildi.
  • Türkçe 5/6/7: tema bazlı çıktı listeleri birebir (100/100/102 tekil kod). Resmî tema sayfaları süreç bileşeni dökümü yayımlamadığından dosyalara bu sınırı belirten not eklendi; beceriler Türkçe'de süreç bileşeni katmanını zorlamaz.
  • Her tema/ünite başlığında ders saati, alan/kavramsal beceriler, eğilimler, SDB, değerler, okuryazarlık, disiplinler arası ilişkiler, içerik çerçevesi ve anahtar kavramlar da resmî sayfadan aktarıldı.
  • Kaynaktaki bir dizgi hatası ayrıştırıcıda tolere edildi (SB 7.1.1. → SB.7.1.1.); 2. dönem üniteleri dahil olduğundan yol haritasındaki "2. dönem çıktı verileri" maddesi de kapandı.

• v0.7.2 — KULLANIM.md ve tetikleme eval tohumu. Öğretmenler için istem rehberi eklendi: açık/örtük/sınır/kapsam dışı 27 örnek istem, varsayılanlar tablosu, ortak yazılı kuralı ve ipuçları. Aynı set makine okunur biçimde evals/tetikleme/tetikleme-seti.csv dosyasına yazıldı (id · kategori · istem · beklenen beceri · beklenen davranış); iki liste birlikte güncellenir.

• v0.7.1 — Test becerisinin resmî kılavuza hizalanması. tymm-baglam-testi soru yazım kuralları, MEB'in TYMM Bağlam Temelli Çoktan Seçmeli Soru Yazım Kılavuzu'ndan (Mart 2026) yeniden yazıldı:

  1. Yeni ortak dosya references/kilavuz-ilkeleri.md — kılavuzun 2. bölümündeki yazım akışı, bağlam kurgulama, soru kökü/seçenek/çeldirici kuralları, bilişsel yük ilkeleri, sık yapılan hatalar tablosu, yayın öncesi kontrol listesi ve soru yazım formunun anahtar belgesine eşlenmesi. Branş dosyalarıyla çelişme hâlinde bu dosya esastır.
  2. Bağlam işlevsellik testi zorunlu: bağlam okunmadan çözülebilen soru yeniden kurgulanır; tersi de hata — çözüm için gereken her bilgi bağlamda verilirse soru okuduğunu anlamayı ölçer.
  3. Yeni yasaklar: ipucu zinciri ("bir önceki soruda bulduğunuz…"), çift olumsuzluk, öznel kök, bağlamdan birebir alıntı seçenek, seçenek uzunluk/biçim farkı, dar erişimli veya taraflı bağlam, metni tekrar eden dekoratif görsel.
  4. Soru artık çıktıya değil çıktının süreç bileşenine yazılıyor; anahtar belgesi süreç bileşeni harfi, bağlam adı ve (varsa) gerçek veri kaynağını kaydediyor.
  5. test-matematik.md bu ilkelerin matematiğe özgü uygulaması olarak yeniden yazıldı (hatalı/doğru kurgu tablosu, yasaklı bağlamlar, sayı gerçekçiliği, sayısal seçenek biçimi, grafik kuralları); yanılgı envanterine oran-orantı/ölçek ve birim fiyat yanılgıları eklendi.
  6. Test rubriği 10 → 15 kritere çıkarıldı (T11-T15: kılavuz uyumu ve izlenebilirlik).

• v0.7 — Veri katmanının genişlemesi. Matematik 5/6/7 öğrenme çıktıları resmî tema sayfalarından birebir kuruldu (süreç bileşenleri dahil); beceri-cercevesi.md birincil kaynaklardan doğrulandı. Ayrıntılı veri durumu için CLAUDE.md.

• v0.6 — Resmî kaynak doğrulaması (kritik düzeltmeler). Öğretmenin sağladığı resmî TYMM kaynaklarıyla veri katmanı yeniden kuruldu:

  1. Kod deseni düzeltildi: Fen çıktıları dört parçalıdır (FB.5.2.3.1), üç parçalı değil. Önceki dosyalardaki kod deseni hatalıydı.
  2. Süreç bileşenleri eklendi: Her çıktının a) b) c) ç) maddeleri resmî programdan birebir alındı; artık uydurulmuyor.
  3. 5. sınıf fen verisi oluşturuldu (Ü1 tam + Ü2-3 çıktılar); 6. sınıf fen verisi doğrulanmış hâliyle yeniden yazıldı (Ü1-4).
  4. Müfredat geçiş durumu belgelendi (mufredat-durumu.md): 5-6. sınıf TYMM, 7-8. sınıf (2025-26 itibarıyla) eski program. Beceriler artık sınıfa göre doğru terminolojiyi kullanıyor.
  5. SINAV TÜRÜ KURALI: MEB yönetmeliğine göre ortak yazılı sınavlarda çoktan seçmeli soru kullanılamaz. tymm-baglam-testi çıktılarına "alıştırma/deneme amaçlıdır" ibaresi zorunlu hâle getirildi; öğretmen ortak yazılı isterse beceri açık uçlu sınav üretiyor.

• v0.5 — Çok branşlı genişleme: ders-planlama ve bağlam-testi becerilerine Türkçe, fen bilimleri ve sosyal bilgiler eklendi. Her branşın kendi pedagoji dosyası (TAB/FBAB/SBAB bileşen haritaları) ve 6. sınıf öğrenme çıktısı verisi var. Ders ders ayrı beceri YAPILMADI — branş bir referans dosyasıdır, iskelet ortaktır; iş türü (planlama vs test) beceriyi belirler. Ayrıca v0.4.1: öğrenci test dosyalarına anahtar stillerinin sızmaması kuralı.

• v0.4 — Zenginleştirme sürümü: (1) çoklu çalışma kağıdı seçeneği (amaç ayrışmalı: ders içi / ev pekiştirme / karışık tekrar), (2) yeni beceri tymm-baglam-testi — düzeyli 3 × 10 bağlam temelli test, yanılgı envanterinden türetilen çeldiriciler ve seçenek dengesi kuralı, (3) isteğe bağlı etkileşimli konu-anlatimi.html çıktısı (özgün gömülü SVG görseller, anında dönütlü alıştırmalar, öğretmenin link yapıştıracağı Video köşesi — beceri hiçbir dış video linki üretmez ve gömmez).

• v0.3 — İlk rubrik puanlamasının (11/14 tam, 3 kısmen) düzeltmeleri: dipnot standardı (nötr yapay zekâ bildirimi; beceri/sürüm adı belgelere sızamaz) ve kapsam-gerekçe kuralı (çıktı başına ortalama saatin belirgin altındaki planlar Varsayımlar satırında gerekçelendirilir) eklendi.

• v0.2 — Kavram izlenebilirliği kuralı eklendi: çalışma kağıdında adlandırılan her kavram, ders planı akışında inşa edilmiş olmalı; çıktı metninden gelmeyen kavramsal dolgu, planın Varsayımlar satırında bildirilir. Rubriğe M14 kriteri eklendi. (İlk simülasyon testinin bulgusu.)

• v0.1 — İlk pilot: tymm-ders-planlama becerisi + 6. sınıf matematik verisi + A4 şablon + 13 kriterli rubrik.

Yol haritası

• Pilotu gerçek bir istekle simüle etme (bölünebilme kuralları paketi)
• Simülasyon paketini rubrikle puanlama (11/14 tam → v0.3 düzeltmeleri)
• Gerçek sınıf denemesi
• tymm-baglam-testi becerisi (düzeyli bağlam testleri)
• tymm-ders-farklilastirma becerisi (mevcut dersi kademelendirme) — v0.8.1
• Test soru yazım kurallarını resmî kılavuzdan yeniden yazma (v0.7.1)
• KULLANIM.md — öğretmen istem rehberi + tetikleme eval tohumu (v0.7.2)
• Konu anlatımı ve test çıktılarının ilk rubrik puanlaması
• Diğer branşlar: Türkçe, Fen Bilimleri, Sosyal Bilgiler (6. sınıf)
• 5. sınıf fen verisi (1. dönem) — resmî kaynaktan doğrulandı
• 5-6-7. sınıf: dört branşın verisi resmî kaynaktan kuruldu (v0.7.3)
• 2. dönem ünitelerinin çıktı verileri (v0.7.3 — tüm üniteler dahil)
• Açık uçlu ortak yazılı sınav becerisi (yönetmeliğe uygun) — v0.8.0
• 7-8. sınıf: güncel müfredat durumuna göre karar
• Diğer sınıf düzeyleri (5-8)

Lisans ve kaynaklar

• Geliştiren: Çetin GÜLTEKİN — MEB Çayırbaşı Fatma Seher Hanım Ortaokulu, İstanbul · cetin@sile.k12.tr
• Lisans: Apache 2.0 — tam metin LICENSE, atıf ve türev bildirimi NOTICE dosyalarındadır.
• Mimari: anthropics/k12-teacher-skills (Apache 2.0) uyarlaması
• MEB ile resmî bağlantısı yoktur; telifli MEB kaynakları (sources/) dağıtıma dahil değildir.
• Öğrenme çıktısı verisi (doğrulanmış):
  • tymm.meb.gov.tr — resmî ünite sayfaları ve öğretim programları
  • MEB Konu Soru Dağılım Tabloları (Ekim 2025) — çıktı + süreç bileşenleri
  • mufredat.meb.gov.tr — eski program kazanımları (7-8. sınıf)
• Ölçme kuralları: MEB Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği; TYMM Çoktan Seçmeli Soru Yazım Kılavuzu
• Doğrulama durumu her kazanım dosyasının başında belirtilmiştir. ✅ doğrulanmış / ⚠️ kısmi / ❌ veri yok