Bereikbaarheid groen

Terug naar Effectmodules en indicatoren

---

De indicator bereikbaarheid groen beschrijft hoeveel openbaar groen er in de omgeving van woningen beschikbaar is. Het is een post-allocatie indicator: hij wordt per casus en per zichtjaar berekend op het toekomstig ruimtegebruik dat uit de allocatie volgt. De berekening staat in Templates/Indicatoren.dms (container BereikbaarheidGroen) en de bijbehorende templates BereikbaarheidGroenBBG_T en BereikbaarheidGroenBGT_T. Een geïnstantieerd resultaat staat bijvoorbeeld onder /Indicatoren/WLO_hoog_BAU/Zichtjaren/Y2120/BereikbaarheidGroen.

De indicator wordt op 25 m (AdminDomain) berekend en daarna geaggregeerd naar provincie.

Twee groenbronnen

Het groen kan uit twee bronnen komen. Welke bron leidend is, wordt in de container ingesteld (InDezeStudie), standaard de BBG-variant.

• BBG-variant (obv_BBG): groen volgens de CBS-aggregatie uit de landgebruikskaart (GroenInZichtjaar). Het groen is hier een klasse: een cel is wel of niet groen, en valt onder een bepaalde groenklasse (GroenK, de groen-aggregatie van CBSKlasse). Het is dus een grove, categorale maat op celniveau.
• BGT-variant (obv_BGT): groen als oppervlak (m2 per cel) uit de Basisregistratie Grootschalige Topografie. Dit is een fijnmazige, continue maat: per cel een hoeveelheid groen in m2, afgeleid uit de BGT-objecten en hun verhardingsgraad. Wat precies als groen telt is hieronder uitgewerkt.

De keuze tussen beide is wezenlijk: de BBG-variant zegt alleen of een cel groen is, de BGT-variant zegt hoeveel m2 van een cel daadwerkelijk groen is. De varianten zijn ook twee aparte templates (BereikbaarheidGroenBBG_T en BereikbaarheidGroenBGT_T) met een verschillende uitkomststructuur: alleen de BBG-variant splitst de resultaten uit naar groen-aggregatieklassen. Zie Uitkomststructuur per variant. De afstandsklassen en de drie indicatoren zijn wel voor beide varianten hetzelfde.

Wat telt als groen volgens de BGT

De BGT kent geen kant-en-klaar veld groen. Het groenoppervlak wordt afgeleid uit twee stappen: eerst bepalen hoeveel van een BGT-object onverhard is, en daarna welk deel van dat onverharde oppervlak groen is (in plaats van water of kale grond). De codering staat in Classifications/Grondgebruik/BGT met de groenfractietabel in BGT/BGT_Fractiegroen.dms; de vergridding in SourceData/Grondgebruik/bgt.dms.

Stap 1: onverhard deel per BGT-klasse

Elk BGT-vlak heeft een type (visualisatiecode, bijvoorbeeld begroeidterreindeel_loofbos of wegdeel_voetpad). Per type is een gemiddelde verhardingsgraad bepaald (Avg_Verharding), empirisch afgeleid uit een imperviousness-kaart (per provincie, per BGT-type). Enkele typen krijgen een vaste waarde: open water heeft verhardingsgraad 0, en panden worden volledig verhard verondersteld omdat de pandpolygonen onbetrouwbaar uit de BGT komen. Het onverharde deel is dan 1 - Avg_Verharding.

De imperviousness-kaart komt uit de Copernicus Land Monitoring Service, de High Resolution Layer Imperviousness Density 2021 (SourceData/Grondgebruik/Imperviousness_Map). Dit is een Europese kaart op 10 m resolutie waarin elke cel de mate van bodemafdichting geeft als percentage afgedicht oppervlak (0 tot 100). Voor RSopen zijn de relevante tegels in QGIS samengevoegd, geprojecteerd naar het RD-raster (RDC), beperkt tot studiegebied Nederland en naar 5 m en 25 m geaggregeerd. Per BGT-type wordt dan het gemiddelde afdichtingspercentage bepaald over de vlakken van dat type (per provincie). Bron: Copernicus HRL Imperviousness Density 2021.

Stap 2: groen-aandeel van het onverharde deel

Het onverharde deel wordt per BGT-type verdeeld over groen, water en kale grond (bruin), op basis van expert judgement van Deltares (23-11-2025). Het groenoppervlak per type is:

Fractie_Groen = (1 - Avg_Verharding) * Fractie_Onverhard_Groen

Het groen-aandeel van het onverharde deel verschilt sterk per type. Een greep uit de tabel:

BGT-type	Groen-aandeel van onverhard
Loof-, naald- en gemengd bos, grasland, groenvoorziening, heide, houtwal, struiken, haag	1,00
Park	0,90
Boomteelt, fruitteelt	0,95
Volkstuin, landbouw, hondenuitlaatplaats	0,90
Berm	0,90
Sportterrein, recreatie, bungalowpark, camping, begraafplaats	0,80
Bouwland	0,70
Erf	0,40
Onverhard / half-verhard terrein	0,20 tot 0,30
Woonerf, verkeerseiland	0,20
Voetpad, voetgangersgebied, benzinestation	0,10
Gesloten verharding, rijbanen, spoorbaan, panden	0,00

Water-rijke typen (waterloop, watervlakte, zee, sloot) krijgen juist een hoog water-aandeel en een groen-aandeel rond 0. Daardoor telt open water niet als groen.

Stap 3: van object naar 25 m-cel

De BGT-vlakken worden vergrid naar 2,5 m, waar per cel het groenoppervlak Fractie_Groen * celoppervlak is. Die worden gesommeerd naar het 25 m-AdminDomain, wat de kaart GroenOpp_AdminDomain oplevert: het aantal m2 groen per 25 m-cel. Dit is het basisjaar-groen voor de BGT-variant.

Groen na allocatie

In een zichtjaar verandert het groen mee met het gealloceerde landgebruik:

• Wonen: het groenoppervlak komt uit het terreingebruik van het gealloceerde ontwikkelpakket (OP_Buurt/Terreinoppervlakte/Totaal/Groen), zodat verschillende woonmilieus hun eigen groenaandeel meebrengen.
• Werken en verblijfsrecreatie: een groenfractie 1 - verharding, waarbij de verharding variant-afhankelijk is (FractieGroenWerken, FractieGroenVerblijfsrecreatie, geschaald met VerhardingTovDefault per variant).
• Overige cellen behouden het BGT-basisjaargroen.

Welke cellen tellen als groen

Niet al het groen telt mee. Een groencel kwalificeert alleen als (Extent):

• de cel tot een groenklasse behoort (in de BBG-variant; in de BGT-variant gaat het om het groenoppervlak per cel);
• de woningdichtheid niet hoger is dan MaxWoningenInGroen (5 woningen per ha), zodat dichtbebouwde cellen niet als openbaar groen meetellen;
• de cel binnen de beschouwde regio ligt;
• de cel deel uitmaakt van een aaneengesloten groengebied (bepaald met district_8, 8-connectiviteit) van minimaal MinimumAaneengeslotenOppervlakte (1 ha). Losse snippers groen vallen daarmee af.

Welke woningen

De woningen waarvoor de bereikbaarheid wordt bepaald, zijn de woningen na allocatie (Stand/Aantal_Woningen_Totaal), maar alleen op cellen waar daadwerkelijk wonen is gealloceerd (AllocatieHeeftPlaatsgevonden). Zo telt het groenaanbod rond bestaande en nieuwe woonlocaties.

Afstandsklassen

Bereikbaarheid wordt voor drie afstandsklassen bepaald (Bereikbaarheid/AfstandGroen), met bovengrenzen 300, 500 en 1000 m. Per afstandsklasse wordt met een ruimtelijke kernel (potential met een vlak kernel Flat2 binnen de straal) per cel gesommeerd:

• de hoeveelheid kwalificerend groen in de omgeving (Som_GroenInOmgeving);
• het aantal woningen in de omgeving (Som_WoningenInOmgeving).

Anders dan bij de bereikbaarheid-banen-indicator wordt hier geen afstandsverval (distance decay) toegepast: binnen de straal telt alles even zwaar mee, daarbuiten niet.

De drie indicatoren

Per afstandsklasse worden drie indicatoren berekend (Indicator, namen exact zoals in de code):

1. Groenaanbod (m2): de totale oppervlakte groen binnen de straal rond cellen waar woningen aanwezig zijn (Som_GroenInOmgeving_metWoning).
2. Cumulatief_Groenaanbod_over_woningen (m2): het groenaanbod maal het aantal woningen in de cel. Dit benadrukt dat nieuw groen in dichtbebouwd gebied veel mensen bereikt, maar verrekent nog niet dat zij dat groen moeten delen (Som_GroenInOmgeving_metWoning * WoningenInThisStRegio_ge1).
3. Drukte_gecorrigeerd_groenaanbod_per_woning (m2 per woning): de som van per-woning groenbijdragen binnen de straal, waarbij per groencel het aanwezige groen wordt gewogen naar het aantal omliggende woningen (Som_AanwezigGroenPerWoning). Dit verrekent juist wel het delen: groen dat door veel woningen wordt gedeeld telt per woning minder zwaar.

In de BBG-variant worden deze drie indicatoren per groen-aggregatieklasse berekend; in de BGT-variant eenmaal voor het hele groenoppervlak (zie hieronder).

Uitkomststructuur per variant

De celresultaten worden uitgesplitst naar regio en afstandsklasse. Hier wijken de twee varianten af: de BBG-variant heeft een extra niveau met groen-aggregatieklassen, de BGT-variant niet.

Gemeenschappelijke niveaus (beide varianten):

• PerRegios: één container per provincie (SourceData/RegioIndelingen/Provincie), plus een Totaal over het hele studiegebied.
• Afstanden: Tot300m, Tot500m, Tot1000m, plus InDezeStudie (een alias voor Tot300m, de afstand die in de studie wordt gebruikt).
• Indicatoren: de drie indicatoren hierboven, met onder elke indicator het per-cel attribuut Indicator en de geaggregeerde parameter Indicator_Aggregated.

Alleen in de BBG-variant zit tussen Afstanden en Indicatoren nog een niveau AggrGroenKlassen, met:

• één container per groen-aggregatieklasse (GroenK = CBSKlasse/Aggr/Groen): Begraafplaats, parken_en_plantsoenen, sportterreinen, volkstuinen, dagrecreatieve_terreinen, overige_agrarisch_gebruik en Natuur;
• Totaal: alle groenklassen samen;
• TotaalExAgrarisch: alle groenklassen behalve overige_agrarisch_gebruik;
• InDezeStudie: een alias voor TotaalExAgrarisch, dus de in de studie gebruikte groendefinitie is al het groen behalve overig agrarisch gebruik.

De BGT-variant heeft dit niveau niet, omdat het groen daar al een enkele continue m2-grootheid per cel is en niet in klassen uiteenvalt. De resultaten gaan daar rechtstreeks van de afstandsklasse naar de indicatoren.

Een volledig pad ziet er daardoor per variant anders uit. BBG (met groenklasse-niveau):

/Indicatoren/<casus>/Zichtjaren/<zichtjaar>/BereikbaarheidGroen/obv_BBG/PerRegios/Totaal/Afstanden/Tot300m/AggrGroenKlassen/Totaal/Indicatoren/Drukte_gecorrigeerd_groenaanbod_per_woning/Indicator

BGT (zonder groenklasse-niveau):

/Indicatoren/<casus>/Zichtjaren/<zichtjaar>/BereikbaarheidGroen/obv_BGT/PerRegios/Totaal/Afstanden/Tot300m/Indicatoren/Drukte_gecorrigeerd_groenaanbod_per_woning/Indicator

Verwante indicatoren

Groen rond woningen komt op meer plekken terug in het model:

• Mortaliteit agv groenveranderingen: gezondheidseffect van groen via de NDVI binnen 500 m.
• Woningwaarde agv groenveranderingen: effect van groen op de woningwaarde.
• Bereikbaarheid banen: dezelfde modeluitvraag, maar dan voor de bereikbaarheid van banen per vervoerstype (met afstandsverval). Nog geen eigen wikipagina.