Restrictie generatie

De RuimtelijkeRestricties-configuratie is een apart GeoDMS-project dat ruimtelijk beleid vertaalt naar boolean rasterkaarten op een 25×25 meter grid. Per gridcel wordt bepaald of die cel restrictief is (ontwikkeling niet of beperkt toegestaan) of stimulerend (ontwikkeling expliciet gewenst). De geëxporteerde kaarten worden als directe input gebruikt in de RuimteScanner.

Sectoren en hardheid

De restricties en stimuli worden apart opgebouwd voor vijf sectoren: Wonen, Werken (bedrijventerreinen), Verblijfsrecreatie, Wind en Zon.

Elke restrictie krijgt een hardheidscategorie toegewezen die de juridische of beleidsmatige bindendheid weerspiegelt:

Categorie	Betekenis	Voorbeeld
ZeerHard	Wettelijk verbod, ontwikkeling uitgesloten	Natura 2000, militair terrein, kustfundament
Hard	Sterk beschermingsregime, in principe niet toegestaan	NNN, waterwingebieden, rivierbed grote rivieren
Middel	Afweging nodig, ontwikkeling niet vanzelfsprekend	Reserveringsgebieden, regionale waterkeringen
Zacht	Aandachtspunt, geen harde belemmering	Stiltegebieden, grondwaterbeschermingsgebieden

Stimuli kennen drie categorieën (Hard, Middel, Zacht) en werken omgekeerd: ze markeren gebieden waar ontwikkeling juist is voorzien of gestimuleerd.

De export bestaat uit 20 restrictiekaarten (5 sectoren × 4 hardheidscategorieën) en 15 stimulikaarten (5 sectoren × 3 hardheidscategorieën), elk als GeoTIFF.

Hoe het werkt

Stap 1: Brondata inlezen en vergridden

Alle brondata bestaat uit vectorbestanden (shapefiles, GeoPackages, geodatabases) afkomstig van overheidsbronnen. Elk bronbestand wordt ingelezen, eventueel gefilterd op specifieke lagen of features, en vervolgens "vergrid": de vectorgeometrie wordt omgezet naar het 25m raster, zodat elke gridcel een boolean waarde (ja/nee) krijgt.

Voor smalle of lijnvormige objecten (denk aan buisleidingen) worden de lijnen eerst opgedeeld in korte segmenten zodat alle doorsneden gridcellen worden meegenomen.

Stap 2: Classificatie naar sector en hardheid

Elke vergridde beleidslaag wordt vervolgens handmatig toegewezen aan een of meer sectoren en een hardheidscategorie. Dit is een inhoudelijke keuze: Natura 2000 is bijvoorbeeld ZeerHard voor Wonen, Werken en Verblijfsrecreatie, maar niet restrictief voor Wind en Zon. De classificatie zit vast in de configuratiebestanden; aanpassen vereist het wijzigen van de betreffende .dms-bestanden.

Stap 3: Aggregatie per hardheidscategorie

Per hardheidscategorie worden alle bronnen samengenomen met een logische OR: als minstens één bron een cel als restrictief markeert, is de cel restrictief in de totaalkaart. Dit gebeurt apart per sector. De formule is conceptueel:

Restrictie_Wonen_ZeerHard = EU OF AMvB OF Bevi OF PRV_Friesland OF PRV_Groningen OF ... OF Overigen

Welke bronnen worden gebruikt?

EU-niveau

Bron	Hardheid (Wonen/Werken)	Wind/Zon
Natura 2000 (PDOK, nov 2024)	ZeerHard	niet restrictief

Rijksniveau: AMvB (Omgevingswet-besluiten)

Besluit kwaliteit leefomgeving (BKL):

Laag	Hardheid (Wonen/Werken)	Wind/Zon
Kustfundament	ZeerHard	ZeerHard
Waddenzee	ZeerHard	--
A-zone munitieopslagplaats	ZeerHard	--
B-zone munitieopslagplaats	ZeerHard	--
A-zone civiele explosieven	ZeerHard	--
B-zone civiele explosieven	ZeerHard	--
Erfgoederen (Beemster, Stelling van Amsterdam)	Hard	--
Rivierbed grote rivieren	Hard	--
Stroomvoerend deel rivierbed	Hard	--
Reserveringsgebieden	Middel	--

Besluit activiteiten leefomgeving (BAL):

Laag	Hardheid
Militaire terreinen en objecten	ZeerHard (Wonen/Werken)

BARRO (Besluit algemene regels ruimtelijke ordening):

Laag	Hardheid
Natuur-/recreatiegebied Midden IJsselmonde	Hard
Natuur-/recreatiegebied Schiebroekse- en Zuidpolder	Hard
Natuur-/recreatiegebied Schiezone	Hard
Voorkeurstracés buisleidingen	ZeerHard

Regeling algemene regels (Rarro):

Laag	Hardheid
Militaire terreinen (excl. uitsluitingen Oirschot)	ZeerHard
Militaire luchtvaartterreinen (excl. Gilze-Rijen)	ZeerHard
A-zone munitieopslagplaats (excl. MC Rucphen)	ZeerHard
B-zone munitieopslagplaats (excl. MC Rucphen)	ZeerHard

Luchthavenindelingbesluit Schiphol (LIB):

Laag	Hardheid (Wonen/Werken)
Luchthavengebied	ZeerHard
Sloopzone woningen EV	ZeerHard
Sloopzone woningen geluid	ZeerHard
Beperkingsgebied kwetsbare objecten	ZeerHard
Beperkingsgebied geluidgevoelige gebouwen	ZeerHard
Afwegingsgebied geluid en EV (buiten bevolkingskernen)	Middel

Rijksniveau: externe veiligheid

Bron	Hardheid
Plaatsgebonden risico 10⁻⁶ (REV-portaal, maart 2025)	ZeerHard (Wonen, Werken, Verblijfsrecreatie)

Rijksniveau: overig

Bron	Hardheid (Wonen/Werken)
Rijksmonumenten (punten, RCE 2025)	ZeerHard
Rijksmonumentencontouren (vlakken, RCE 2025)	ZeerHard
Beschermde stads-/dorpsgezichten (rijksbeschermd)	ZeerHard
Beschermde stads-/dorpsgezichten (niet-rijksbeschermd)	Middel
Hoogspanningslijnen (TenneT Netkaart 2024, gebufferd)	ZeerHard
Buisleidingen (REV-portaal, vergrid)	Hard
RES-analysekaart zon (restrictieve gebieden)	Hard (alleen Zon)

Regionale luchthavens (alleen restrictief voor sector Wonen):

Luchthaven	Lden ≥70 dB	56--70 dB	48--56 dB
Maastricht Aachen Airport	ZeerHard	Middel	Zacht
Groningen Airport Eelde	ZeerHard	Middel	Zacht
Lelystad Airport	ZeerHard	Middel	Zacht
Rotterdam The Hague Airport	ZeerHard	Middel	Zacht
Eindhoven Airport (Ke ≥35)	ZeerHard	--	--

Provinciaal niveau (PRV)

Per provincie worden lagen uit de omgevingsverordening (Omgevingswet) verwerkt. De selectie verschilt per provincie; typische lagen zijn:

• Natuurnetwerk Nederland (NNN) → Hard
• Waterwingebieden → Hard
• Erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde → Hard
• Regionale waterkeringen → Middel
• Beschermde landschappen → Zacht
• Foerageergebieden → Zacht
• Stiltegebieden → Zacht
• Grondwaterbeschermingsgebieden → Zacht
• Zoekgebieden wind/zon → als stimulus (niet restrictie)

Hoe de selectie tot stand komt: per provincie wordt het gpkg-bestand van de omgevingsverordening ingelezen. Hieruit wordt automatisch een CSV gegenereerd met alle beschikbare laagnamen. In die CSV wordt handmatig een 0 (niet gebruiken) of 1 (wel gebruiken) ingevuld per laag. Dit CSV-selectiebestand wordt vervolgens teruggelezen, en alleen de geselecteerde lagen worden vergrid en meegenomen. Om een laag toe te voegen of te verwijderen hoef je dus alleen de CSV aan te passen en de configuratie opnieuw te draaien.

De toewijzing aan een hardheidscategorie en sector gebeurt wél in het .dms-bestand van de betreffende provincie (onder Templates/Restricties/PRV/<Provincie>.dms).

Stimuli

De stimuli worden op vergelijkbare wijze opgebouwd, maar met minder bronnen. De geëxporteerde stimulikaarten bevatten momenteel alleen de provinciale stimuli (PRV). Typische voorbeelden: zoekgebieden voor wind- en zonne-energie, glastuinbouwconcentratiegebieden.

Wat zit er in het eindresultaat?

De export is een set GeoTIFF-bestanden:

Output/<datum>/Restricties_Wonen_ZeerHard.tif
Output/<datum>/Restricties_Wonen_Hard.tif
Output/<datum>/Restricties_Wonen_Middel.tif
Output/<datum>/Restricties_Wonen_Zacht.tif
Output/<datum>/Restricties_Werken_ZeerHard.tif
... (etc. voor alle 5 sectoren × 4 hardheidscategorieën)
Output/<datum>/Stimuli_Wonen_Hard.tif
Output/<datum>/Stimuli_Wonen_Middel.tif
Output/<datum>/Stimuli_Wonen_Zacht.tif
... (etc. voor alle 5 sectoren × 3 hardheidscategorieën)

Elk bestand is een boolean raster op 25×25 m (RD New). Een cel met waarde true betekent dat minstens één beleidsbron die cel als restrictief (of stimulerend) markeert op de betreffende hardheid voor de betreffende sector.

De RuimteScanner leest deze kaarten in en gebruikt de restricties om ontwikkeling uit te sluiten of te ontmoedigen, en de stimuli om ontwikkeling op bepaalde locaties te bevorderen.

Iets aanpassen?

Wat wil je doen?	Waar zit het?
Een provinciale laag toevoegen/verwijderen	Pas het CSV-selectiebestand aan voor die provincie
De hardheid van een provinciale laag wijzigen	Templates/Restricties/PRV/<Provincie>.dms of Templates/Stimuli/PRV/<Provincie>.dms
De hardheid van een rijkslaag wijzigen	Templates/Restricties/AMvB.dms, EU.dms, Bevi.dms of Overigen.dms
Een nieuwe rijksbron toevoegen	Voeg de data toe in Templates/Beleid/OmgRecht/, maak een vergridding aan, en wijs toe in de bijbehorende Restricties-template
Omgevingsverordening updaten	Vervang het gpkg-bestand en controleer het CSV-selectiebestand op nieuwe/verdwenen laagnamen