TR Concept File Structure

Kavram: Dosya Yapisi ve Uzantilar

Turkce Dokumantasyon | English Documentation

Kategori: Mimari Kavramlar ve Prensipler
Alt Sistem: Fiziksel Depolama ve Dosya Formati (AmberDB::Base)
Madde Turu: Dosya Formati ve Uzanti Referansi

---

1. Tanim ve Genel Bakis

AmberDB, fiziksel depolama katmaninda deterministik ve amaca yonelik ozel dosya uzantilari kullanir. Bu dosya mimarisi uc temel sinifa ayrilir:

1. Yetkili Ana Veriler (Authoritative Master Data): Verinin tek gercek kaynagidir (Source of Truth). Kaybedilirse geri dondurulemez; yedeklenmesi zorunludur.
2. Turetilmis Ikincil Indeksler (Derived Secondary Indexes): Ana verilerden hesaplanmis ikili arama/filtreleme dosyalaridir. Silinseler veya bozulsalar dahi $adb->set_index() ile sifirdan deterministik olarak yeniden uretilebilirler.
3. Calisma Zamani ve Kurtarma Dosyalari (Runtime & Recovery): Islem gunlukleri, onbellek yansitmalari, staging tamponlari ve yedekleme arsivleridir.

---

2. Tum Dosya Uzantilari Referans Tablosu

Uzanti	Siniflandirma	Yeniden Uretilebilir?	Aciklama
.db	Yetkili Ana Veri	❌ HAYIR	Berkeley DB (DB_File Hash) ana döküman tablosu.
.del	Yetkili Ana Veri	❌ HAYIR	keep_deleted aktifken silinen kayitlarin saklandigi cop kutusu tablosu.
.aut	Yetkili Ana Veri	❌ HAYIR	log_owner aktifken tutulan kullanici degisiklik ve denetim izi tablosu.
.cnt	Yetkili Ana Veri	❌ HAYIR	use_counter aktifken tutulan atomik sayac/hit depolama dosyasi.
.unq	Yetkili Ana Veri	❌ HAYIR	Cift yonlu metin-etiket $\leftrightarrow$ ID sozluk ve tekillik dosyasi (_${blk}.unq).
.inx	Turetilmis Indeks	EVET	Tum aktif kayit ID'lerini barindiran 8-byte paketli birincil binary indeks.
.fld	Turetilmis Indeks	EVET	Blok duzeyinde deger $\rightarrow$ ID listesi ters eslesme indeksi (match_block).
.src	Turetilmis Indeks	EVET	Kelime tokenlari $\rightarrow$ ID listesi fonetik tam metin arama indeksi (search_block).
.fac	Turetilmis Indeks	EVET	Kolon tabanli cok boyutlu kategori ve filtreleme bitset indeksi (facet_block).
.srt	Turetilmis Indeks	EVET	Onceden siralanmis binary ID dizisi (sort_block).
.slg	Turetilmis Indeks	EVET	Cift yonlu SEO URL Slug haritasi (_0.slg ID $\rightarrow$ Slug, _1.slg Slug $\rightarrow$ ID).
.jinx	Turetilmis Indeks	EVET	Soguk/Junk katmanindaki kayitlarin 8-byte paketli birincil indeksi (use_junk).
.jfld	Turetilmis Indeks	EVET	Soguk katmandaki kayitlarin ters eslesme indeksi.
.jsrc	Turetilmis Indeks	EVET	Soguk katmandaki kayitlarin tam metin arama indeksi.
.table	Sema Dosyasi	❌ HAYIR	Tablo sema tanim dosyasi (schema/*.table).
.dbase	Sema Dosyasi	❌ HAYIR	Veritabani grup yapilandirma dosyasi (schema/*.dbase).
.amberdb	Yedekleme Arsivi	—	Sikistirilmis, SHA-256 dogrulamali tasinabilir native veritabani arşivi.
.csv	Surekli WAL	—	Gunluk zaman damgali eklemeli denetim akisi (backup/YYYY/YYYY-MM-DD.csv).
.txn	ACID Gunlugu	Gecici	Aktif islem geri alma (undo-journal) dosyasi (txn/*.txn).
.cache	Paylasimli Bellek	EVET	RAM-disk paylasimli onbellek dosyasi (cache/*.db).
.tmp	Disk Tamponu	Gecici	buffer_write staging tampon dosyasi (buffer/*.tmp).
.lock	Kilit Dosyasi	Gecici	Isletim sistemi flock surec senkronizasyon kilit dosyasi.

---

3. Depolama Verimliligi ve Yedekleme Stratejisi

AmberDB'nin .amberdb yedekleme araci (AmberDB::Tools->dump), turetilmis indeksleri (.inx, .fld, .src, .fac, .srt, .slg) bilerek arşive dahil etmez.

Bu sayede 10 GB'lik bir veritabani, yalnizca saf yetkili veriler (.db, .del, .aut, .cnt, .unq) ve semalar (.table) paketlendigi icin yaklasik 500 MB - 1 GB boyutunda sikistirilmis bir arşive donusur. Yedek geri yuklendiginde (restore), motor tum indeksleri sifir veri kaybiyla aninda yeniden insa eder.

---

4. Iliskili Maddeler ve Bakiniz

• Kavram: Dizin Yapilandirmasi
• Kavram: 2-Sutunlu Felaket Kurtarma
• Metot: set_index
• Metot: dump
• Metot: restore
• Dosya: .db · Dosya: .inx · Dosya: .fld · Dosya: .src · Dosya: .fac