TR Concept Strict 2PL Locking

Kavram: Strict 2-Phase Locking (Strict 2PL) Kilit Sistemi

Turkce Dokumantasyon | English Documentation

Kategori: Mimari Kavramlar ve Prensipler
Alt Sistem: Eszamanlilik ve Islemler (AmberDB::Transact)
Madde Turu: Mimari Kavram

---

1. Tanim ve Genel Bakis

Strict Two-Phase Locking (Strict 2PL / Kati Iki Fazli Kilitleme), AmberDB'nin islem motorunda (AmberDB::Transact) ve kilit yoneticisinde (flock_open) uygulanan eszamanlilik kontrol protokoludur. Strict 2PL kuralina gore:

1. Buyume Fazi (Growing Phase): Bir islem calisirken ihtiyac duydugu tablolari veya kayit anahtarlarini paylasimli (LOCK_SH) ya da ozel (LOCK_EX) olarak kilitler; ancak islem surerken hicbir kilidi serbest birakamaz.
2. Kuculme Fazi (Shrinking Phase): Edinilen tum kilitler islem kesinlesene (transact_end / transact_commit) veya geri alinana (transact_rollback) kadar elde tutulur ve islem tamamlandiginda tum kilitler atomik olarak ayni anda serbest birakilir.

Bu protokol, cok surecli (multi-process) calisma ortaminda Serilestirilebilirlik (ACID Isolation) garantisi saglar; kirli okuma (dirty read), kayip guncelleme (lost update) ve zincirleme geri alma (cascading rollback) problemlerini tamamen engeller.

AmberDB Strict 2PL Yasam Dongusu
        
         Buyume Fazi (Kilitler Dinamik Olarak Toplanir)              
         - Tablo kilidi: catalog_product (LOCK_EX)                   
         - Kayit kilidi: order_cart_1089 (LOCK_EX)                   
         - Tablo kilidi: inventory_stock (LOCK_EX)                   
        
                                       
                                [Islem Calisir ]
                                       
        
         Kuculme Fazi (Islem Sonunda Tum Kilitler Tek Seferde Cozulur)
         Commit veya Rollback ==> TUM kilitler ayni anda birakilir   
        

---

2. Cok Katmanli Kilit Granularitesi

AmberDB iki seviyede isletim sistemi seviyesinde flock kilitlemesi sunar:

Tablo Duzeyinde Kilit

Tum tablo dosyasini kilitler (dbstore/tables/${tablo}.lock). Toplu iceri aktarma (insert_list), sema degisiklikleri ve reindex (set_index) islemlerinde kullanilir.

• Paylasimli okuma kilidi: $adb->flock_open("catalog_product", "read");
• Ozel yazma kilidi: $adb->flock_open("catalog_product", "write");

Kayit Duzeyinde Kilit

Yalnizca belirtilen tekil bir kayit ID'si icin kilit mutex'i olusturur (dbstore/tables/${tablo}_${kayit_id}.lock).

• Ozel kayit kilidi: $adb->flock_open("orders", "write", 5001);
• Kilidi birakma: $adb->flock_close("orders", 5001);

---

3. Pratik Islem Guvenligi Ornegi

# Strict 2PL altinda stok dusumu ve siparis kaydi
$adb->transact_start();

eval {
    # 1. Urunu ve stogu oku
    my @urun = $adb->read_id("catalog_product", 101);
    my $stok = $urun[4];
    die "Yetersiz stok\n" if $stok < 2;

    # 2. Stogu dus ve kaydet
    $urun[4] = $stok - 2;
    $adb->modify_id("catalog_product", @urun);

    # 3. Siparis kaydi olustur
    $adb->insert_id("orders", 0, 101, 2, "ODENDI", time());

    # 4. Islemi basariyla bitir ve tum kilitleri serbest birak
    $adb->transact_end();
};
if ($@) {
    # Hata olusursa otomatik LIFO geri alma yapar ve kilitleri serbest birakir
    $adb->transact_rollback();
    warn "Islem basarisiz: $@\n";
}

---

4. Iliskili Maddeler ve Bakiniz

• Kavram: Undo Journal ve Rollback
• Metot: transact_start
• Metot: transact_end
• Metot: flock_open
• Metot: flock_close