TR Concept Table Schema

Kavram: AmberDB Tablo Semasi

Turkce Dokumantasyon | English Documentation

Kategori: Mimari Kavramlar ve Prensipler
Alt Sistem: Sema Katmani (AmberDB::Base)
Madde Turu: Sema Mimarisi ve Tanim Rehberi

---

1. Tanim ve Genel Bakis

AmberDB Tablo Semasi, bir tablonun alan tiplerini, dogrulama kurallarini, birincil anahtar kısıtlarini, otomatik indeksleme politikalarini, facet kurallarini ve genisleyen alt blok yapilarini tanimlayan temel yapilandirmadir.

Tablo semalari fiziksel olarak dbstore/schema/${tablo_adi}.table dosyalarinda yerel bir Perl Hash Reference veri yapisi olarak saklanir. Dileyen uygulamalar semalari diskte dosya acmadan dogrudan bellek icinde (table_attr) veya calisma zamaninda dinamik olarak da tanimlayabilir.

AmberDB Tablo Sema Anatomisi (.table)

 ┌───────────────────────────────────────────────────────────────┐
 │ Tablo Baslik Nitelikleri (Meta-Flags)                         │
 │  - id_type: 'num' | 'ascii'    - auto_id: 1                   │
 │  - keep_deleted: 1             - log_owner: 1                 │
 │  - use_cache: 2                - cache_ttl: 3600              │
 ├───────────────────────────────────────────────────────────────┤
 │ Indeksleme Blok Eslestirmeleri (1-Tabanli Blok Dizi Refleri)  │
 │  - match_block: [1, 2]         - search_block: [1, 3]         │
 │  - facet_block: [2]            - sort_block: [3]              │
 │  - slug_block: [1, 4, 2]       - record_index: 1              │
 ├───────────────────────────────────────────────────────────────┤
 │ Tekrarli Bloklar (Opsiyonel: repeat_start & repeat_ids)       │
 │  - repeat_start: 15            - repeat_ids: 12               │
 │  - match_block: [ 2, 12 ] (Alt eleman ID'si ile eslesme)      │
 ├───────────────────────────────────────────────────────────────┤
 │ Alan Tanimlari Dizisi (fields => [ ... ])                     │
 │  [0]  { id => 'id',       name => 'Kayıt ID', type => 'num'}  │
 │  [1]  { id => 'title',    name => 'Başlık',   type => 'text'} │
 │  [2]  { id => 'category', name => 'Kategori', type => 'text'} │
 │  [3]  { id => 'price',    name => 'Fiyat',    type => 'num'}  │
 └───────────────────────────────────────────────────────────────┘

---

2. Ornek Sema Dosyasi (schema/catalog_products.table)

# dbstore/schema/catalog_products.table
{
    name         => "Urun Katalogu",
    id_type      => "num",          # "num" (64-bit uint) veya "ascii" (max 8 bayt)
    auto_id      => 1,              # 1: Otomatik artan ID, 0: Manuel ID
    keep_deleted => 1,              # 1: Silinenleri .del dosyasina tasi (Cop kutusu)
    log_owner    => 1,              # 1: Kullanici degisiklik izini .aut'a kaydet
    use_counter  => 1,              # 1: Goruntulenme/hit sayacini .cnt'de tut
    use_cache    => 2,              # 2: Kati RAM-Disk yansitmasi
    cache_ttl    => 3600,           # Saniye cinsinden onbellek omru
    
    # Indeksleme Eslemeleri (1-Tabanli Blok Numaralari):
    match_block  => [ 2, 5 ],       # .fld Birebir eslesme indeksleri
    search_block => [ 1 ],          # .src Tam metin arama indeksi
    facet_block  => [ 2 ],          # .fac Cok boyutlu facet filtreleme indeksi
    sort_block   => [ 3 ],          # .srt Onceden siralanmis binary indeksler (Fiyat: Blok 3)
    slug_block   => [ 1, 4, 2 ],    # .slg URL slug haritasi: Bloklar sirasiyla cozumlenip birlestirilir (1/4/2)
    
    # Alan Tanimlari:
    fields => [
        { id => "id",         name => "Urun ID",       type => "auto_id", input => "hidden" },
        { id => "title",      name => "Urun Basligi",   type => "text",    input => "text",     req => 1 },
        { id => "category",   name => "Kategori",       type => "text",    input => "select",   match => 1 },
        { id => "price",      name => "Satis Fiyati",   type => "num",     input => "text",     req => 1 },
        { id => "sku",        name => "Stok Kodu",      type => "ascii",   input => "text" },
        { id => "created_at", name => "Eklenme Tarihi", type => "date",    valid => "auto_date" },
        { id => "variants",   name => "Varyantlar",     type => "array",   input => "textarea" },
        { id => "metadata",   name => "Ek Bilgiler",    type => "hash",    input => "textarea" },
    ],
}

---

3. Desteklenen 9 Blok/Alan Veri Tipi (Field Types)

AmberDB semalarinda her alan icin type tanimi yapilir. Motor, veri girisinde tip dogrulamasi ve otomatik tur donusumu (casting) uygular. AmberDB mimarisinde belirlenmis 9 temel veri tipi bulunmaktadir:

Veri Tipi	Tur Aciklamasi	Dogrulama ve Donusum Kurallari
num	Sayisal Deger	Tam sayi (int) veya ondalikli (float/decimal) sayilar. Sayisal olmayan karakterler temizlenir, numeric degere donusturulur.
text	Standart Metin	UTF-8 karakter destekli duz metin veya HTML dizesi. undef degerler bos stringe ("") donusturulur.
ascii	Salt ASCII Metin	Turkce ve yabanci aksanli harfleri 7-bit ASCII karsiliklarina (to_ascii) indirger.
date	Tarih ve Zaman	YYYY-MM-DD veya datetime zaman damgasi. valid => "auto_date" tanimlanmissa bos geldiginde gunun tarihini atar.
array	Perl Dizi Referansi	Liste verileri ([ ... ]) veya virgul/pipe ile ayrilmis stringleri otomatik dizi referansina donusturur.
repeat	Tekrarli Alt Blok	1-to-N genisleyen tekrarlayan cocuk bloklar (Siparis kalemleri, alt varyant satirlari).
hash	Perl Sozluk Referansi	JSON / Anahtar-Deger eslemeleri ({ ... }). Nesne yapilarini sozluk referansi olarak saklar.
binary	Ikili / Ham Veri	Ham binary tamponlar veya Base64 serilestirilmis veriler.
auto_id	Otomatik Artan ID	Tablonun 64-bit atomik otomatik artan birincil anahtar alani (table_autoid).

---

4. Bellek Ici Dinamik Sema Mutasyonu (table_attr)

AmberDB'de sema degistirmek icin tablolari yeniden olusturmak veya migration scriptleri calistirmak gerekmez. Calisma zamaninda $adb->table_attr() ile sema ozellikleri dinamik olarak guncellenebilir:

# Calisma zamaninda tabloya yeni bir arama blogu ekleme
my $schema = $adb->table_attr("catalog_products");
$schema->{search_block} = [ 1, 2 ]; # Artik Kategori de tam metin aramada

# Semayi canli olarak guncelle
$adb->table_attr("catalog_products", $schema);

---

5. Iliskili Maddeler ve Bakiniz

• Kavram: Tablo Sema Bayraklari
• Kavram: Global Bayraklar
• Kavram: Bellek Ici Sema Mutasyonu
• Kavram: Basit Mod (Simple Mode)
• Dosya: .table (Sema Dosyasi)