TR Concept Record Anatomy

Kavram: Kayit Anatomisi ve 0. Indis ID Kurali

Turkce Dokumantasyon | English Documentation

Kategori: Mimari Kavramlar ve Prensipler
Alt Sistem: Veri Modeli ve Serilestirme (AmberDB::Base)
Madde Turu: Mimari Kavram

---

1. Tanim ve Genel Bakis

AmberDB'de bir veritabani kaydi (dokuman), Perl ortaminda dogal ve kesintisiz bir dizi yapisi (@record) olarak temsil edilir. Katı sutun sinirlarina ve sema degisikligi icin tablo kilitlerine ihtiyac duyan iliskisel SQL sistemlerinin aksine, AmberDB kayitlari hem duz skalarlari (metin, sayi) hem de ic ice dizi referanslarini (ARRAY-ref) ve sozlukleri (HASH-ref) dogrudan tasiyabilen esnek veri bloklarindan olusur.

AmberDB mimarisinin en temel degismezi 0. Indis Birincil Anahtar Kuralidir: Kayit dizisinin ilk elemani ($record[0]), tum CRUD ve indeksleme asamalarinda kesin olarak o kaydin benzersiz Birincil Anahtar ID'sini (Primary Key ID) ifade eder.

Kesintisiz Kayit Dizisi Yapisi (@record)

 0. Indis       1. Indis         2. Indis          3. Indis         4. Indis ...       

 Kayit ID       1. Veri Bloku    2. Veri Bloku     3. Veri Bloku    4. Veri Bloku      
 (Primary Key)  (Skalar Metin)   (Iliskisel CSV)   (Ic ice Dizi)    (Ic ice Hash/JSON) 

---

2. Yapisal Anatomik Bolumler

0. Indis: Birincil Anahtar (ID)

• Otomatik ID Uretimi: insert_id($tablo, 0, ...) ile yeni bir kayit eklenirken 0. indise 0, undef veya "" atanmasi motorun otomatik artan 64-bit tam sayi bir ID uretmesini saglar.
• Acik ID: Uygulama isterse kendisi belirledigi benzersiz bir ID degerini (konfigurasyondaki id_type ayarina gore numerik veya ASCII) verebilir.
• Geri Donus Garantisi: Tum okuma metotlari (read_id, read_all, field_fetch, search_table) dondurulen listenin 0. indisinde her zaman o kaydin gercek ID'sini dondurur.

1. Indisten N. Indise: Genisleyebilir Veri Bloklari

• 1. indisten itibaren gelen tum elemanlar tablonun semasinda (schema/*.table) tanimlanan veri alanlarini olusturur.
• Bloklar su tipleri barindirabilir:
  1. Skalarlar: Duz metinler, tam sayilar, ondalikli fiyatlar, tarihler.
  2. Iliskisel Liste: Virgul veya ozel ayiracli kimlik listeleri (orn: "5,12,89").
  3. Dizi Referanslari ([... ]): Ic ice alt maddeler, ozellik matrisleri.
  4. Hash Referanslari ({ ... }): Ek JSON benzeri sozluk alanlari.

---

3. Serilestirme ve Depolama Mekanigi

• Kayitlar, alt katmandaki Berkeley DB (DB_File) ana tablosuna (.db) yazilirken AmberDB'nin sifir bagimlilikli yuksek hizli serilestiricisi tarafindan optimize edilmis bir bayt akisina cevrilir.
• Ozel bayt ayiraclari bloklari birbirinden ayirir; ic ice referanslar otomatik paketlenir.
• Diskten okuma yapildiginda, ic ice yapilar otomatik olarak yeniden yerel Perl referanslarina donusturulur; ilave JSON parse etme yukune gerek kalmaz.

---

4. Pratik Kod Ornegi

use AmberDB;

my $adb = AmberDB->new(path => { dbase_dir => "./dbstore" });

# 1. 0. indiste 0 verilerek otomatik ID ile kayit dizisi tanimlama
my @kayit = (
    0,                                      # [0] Otomatik ID
    "Kablosuz Gurultu Engelleyici Kulaklik", # [1] Urun Adi (Skalar)
    "Elektronik,Ses",                       # [2] Kategori Etiketleri (CSV)
    2499.90,                                # [3] Fiyat (Sayisal)
    ["Siyah", "Gumus", "Gece Mavisi" ],    # [4] Renk Varyantlari (ARRAY-ref)
    { bluetooth => "5.3", anc => 1 },       # [5] Teknik Ozellikler (HASH-ref)
);

# 2. Kayit ekleme - uretilen ID doner ve $kayit[0]'a atanir
my $id = $kayit[0] = $adb->insert_id("catalog_product", @kayit);
print "Eklenen Urun ID: $id\n";

# 3. Veritabanindan geri okuma
my @gelen = $adb->read_id("catalog_product", $id);
my $urun_id  = $gelen[0]; # 1001
my $ad       = $gelen[1]; # "Kablosuz Gurultu Engelleyici Kulaklik"
my $renkler  = $gelen[4]; # ["Siyah", "Gumus", "Gece Mavisi" ]
my $ozellik  = $gelen[5]; # { bluetooth => "5.3", anc => 1 }

# 4. Fiyati guncelleyip kaydetme
$gelen[3] = 2299.90;
$adb->modify_id("catalog_product", @gelen);

---

5. Mimari Kısıtlar ve Dikkat Edilecek Noktalar

Important

Sema Blok Indis Uyumu: Semada tanimlanan indeks alanlari (match_block => [1, 2 ], search_block => [1 ], sort_block => [ 3 ], slug_block => [ 1, 2 ]), @kayit dizisinin 1-tabanli veri bloklarini gosterir. 1. Blok $kayit[1], 2. Blok $kayit[2] dir. 0. blok daima birincil anahtara ayrilmistir; arama veya filtre blogu olarak atanmamalidir.

Warning

Guncelleme Sirasinda ID Korunumu: modify_id("tablo", @kayit) cagrilirken @kayit dizisinin 0. indisinde gercek kayit ID'sinin bulundugundan emin olunmalidir. ID alanina yanlislikla 0 yazilmasi kayit eslesme hatasina neden olur.

---

6. Iliskili Maddeler ve Bakiniz

• Kavram: JOIN-Free Mimari
• Metot: insert_id
• Metot: read_id
• Metot: modify_id
• Dosya: .table (Sema Tanimi)
• Dosya: .db (Ana Veri Tablosu)